Cyfrowy step: geneza i rozwój kazachskiego ekosystemu Astana Hub

Geneza ekosystemu innowacji Kazachstanu

Okres Kazachskiej SRR

Historia współczesnego IT w Kazachstanie rozpoczyna się w Kazachskiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej w 1954 roku. Powstało wówczas pierwsze Laboratorium Maszynowej i Obliczeniowej Matematyki (LMVM) przy Akademii Nauk w Kazachskiej SRR, a dokładniej w jej ówczesnej stolicy - Almaty. Na jego fundamentach wyrosły ośrodki badawcze: Instytut Matematyki i Mechaniki, Instytut Fizyki Jądrowej oraz Instytut Problemów Informatyki i Zarządzania.

Początkiem było obliczanie zasobów złóż kopalin dla geologów oraz analizowano zjawiska astrofizyczne. W latach lat 30. XX wieku wykorzystywano maszyny przeznaczone do spisów ludności (Tabulator T5). W latach 60. pojawiły się maszyny lampowe (Ural-1 i BESM-3M). W latach 70. i 80. potężniejsze maszyny (Minsk-32). Następnie pionierskie sieci Centrum Obliczeniowe Kolektywnego Użytkowania (VTSKP) łączące komputery pomiędzy różnymi instytutami. Do końca lat 70. wzrastała tendencja wdrażania różnych systemów automatyzacji i potrzeba wykształcenia kolejnych specjalistów.

W latach 70. powstała znana Republikańska Szkoła Fizyczno-Matematyczna (RFMSz), łącząca rygorystyczną naukę przedmiotów ścisłych z pasją do technologii. Wykształciła ona twórców rosyjskiej przeglądarki Yandex czy kazachstańskiego fintecha Kaspi.kz, a także pracowników takich gigantów jak: Google, Microsoft czy Amazon.

Na terytorium Kazachskiej SRR znajdowało się co najmniej pięć głównych miast zamkniętych (ZATO). To ściśle strzeżone centra badań, poligony oraz produkcja strategiczna To tutaj w latach 50. powstał pierwszy radziecki kosmodrom - Bajkonur.

W powszechnym przekonaniu Bajkonur był "rosyjską wyspą" na kazachskim stepie, ale rzeczywistość była bardziej złożona. Choć w kadrze dowódczej i najwyższym kierownictwie technicznym rzeczywiście dominowali specjaliści z ośrodków w Moskwie, Leningradzie czy Kijowie, mieszkańcy Kazachskiej SRR współpracowali przy obiektach badawczych, które zastosowanie miały w przemyśle kosmicznymi i obronnym. Wśród miejscowych profesorów nauk ścisłych można znaleźć w biografii epizody pracy w "zamkniętych instytutach", którzy później stali się zapleczem kadrowym uniwersytetów nowego Kazachstanu.

Trudne lata 90.

Kazachstan pojawił się na mapach w 1991 roku jako ostatnia republika Związku Radzieckiego, która ogłosiła niepodległość. Po upadku ZSRR zmniejszyły się nakłady na finansowanie nauki. Sytuacja była trudna i zdarzało się, że oświatę samodzielnie finansowali nauczyciele albo absolwenci, którzy bankowe zobowiązania Wśród władz panowało przekonanie, że rozwijanie własnej technologii nie jest priorytetem, gdyż wpływy z przemysłu wydobywczego pozwolą na zakup zagranicznych rozwiązań. Zmieniło się to dopiero po kryzysach cen ropy naftowej.

Wykształcone kadry pochodzenia europejskiego opuszczały Kazachstan, dokonując repatriacji do Rosji, Ukrainy, Izraela czy Niemiec. Pozostali na miejscu wybitni inżynierowie nierzadko zmieniali pracę i przechodzili do handlu. Kupowali i sprzedawali towary na lokalnych i chińskich bazarach. Pierwsze kazachstańskie firmy technologiczne (Logycom czy Glotur) powstały zaczynając od handlu, a dziś to duże prywatne spółki.

Początki cyfrowego państwa

W pierwszej kolejności cyfryzacja w Kazachstanie pojawiła się w sektorze finansowym, który rozrastał się szybko i dysponował odpowiednimi zasobami na budowę infrastruktury. Dużą rolę w cyfryzacji banków odegrała firma Olivetti, która sprowadzała do Kazachstanu pierwsze bankomaty i systemy płatnicze. Pojawiły się również amerykańskie IBM oraz HP, które wprowadzali swoje technologie i wspierali w ich opanowaniu. Później banki takie jak, Kazkommercbank oraz Bank Astany, zapoczątkowały rozwój usług online w Kazachstanie. Już w 2002 roku Kazkommercbank próbował stworzyć "internetowy-bazar" (marketplace), ale w tamtym czasie rynek nie był na to jeszcze gotowy.

Cyfryzacja usług państwowych była jednym z impulsów, który wpłynął na skok cyfrowy kraju i zwiększył zaufanie do nowych technologii. W 2006 roku uruchomiono pierwszy portal e-government (eGov.kz). Wzorowano się na modelu singapurskim, stawiając na budowę baz danych obywateli i firm. Oprogramowanie państwowe tworzyły kazachstańskie firmy, które początkowo zajmowały się oprogramowaniem dla księgowości. Sukcesy lokalnych firm tworzyły powoli społeczności programistyczne w Astanie, Almaty i Karagandzie.

Dane z lat 2010-2024 pokazują długofalową poprawę pozycji Kazachstanu w rankingu ONZ E-Government Development Index. Kraj awansował z 46. miejsca w 2010 roku na 24. w 2024 roku, notując wyraźne przyspieszenie po 2018 roku. Polska w tym samym okresie poprawiła swoją pozycję z 45. miejsca w 2010 roku do 24. w 2020 roku, jednak w kolejnych latach spadła. Oznacza to, że w najnowszej edycji rankingu Kazachstan wyprzedza Polskę pod względem poziomu rozwoju cyfrowej administracji publicznej.

Tabela przedstawia pozycję Kazachstanu i Polski w rankingu ONZ E-Government Development Index w latach 2010-2024, publicadministration.un.org

Kaznet, czyli kazachstański internet

Narodziny kazachstańskiego internetu (Kaznet) nastąpiło wraz z powstaniem domeny .kz w 1994 roku, obsługiwanej wówczas przez firmę Relcom z Semipalatyńska (dziś Semej). W pierwszych latach z Internetu korzystały przede wszystkim ambasady i zagraniczne korporacje, których było stać na bardzo drogi transfer internetowy. Monopolistyczną pozycję z dostępem do infrastruktury zajmowało wówczas przedsiębiorstwo telekomunikacyjne Kazakhtelekom.

Zwiększenie konkurencji na rynku telekomunikacji i demokratyzacja cen, a także "smartfonizacja" powoli upowszechniło dostęp do Internetu. Zainteresowanie Internetem wzrastało również przez "pirackich przedsiębiorców" sprzedających filmy, muzykę i gry na miejscowych rynkach. Po 2010 roku nastąpił przełom mobilnego Internetu, masowy wzrost liczby internautów napędzały portale informacyjne, social media oraz bankowe i państwowe aplikacje.

Fenomen fintechu Kaspi

Wielkim symbolem cyfrowej przemiany Kazachstanu stał się fenomen Kaspi.kz. Firma Kaspi Bank, która zaczynała jako tradycyjny bank, a po 2014 roku przekształciła się w potężną 'super-aplikację' łączącą bankowość, marketplace i usługi e-government. Kaspi znacząco ograniczyło rolę gotówki, nawet wśród starszego pokolenia, płaceniem QR kodami. Kazachstański produkt technologiczny stworzył rynek milionów ludzi przyzwyczajonych do załatwiania spraw z pomocą telefonu. W 2024 roku firma zadebiutowała na NASDAQ, co było absolutnym przełomem dla całego regionu Azji Centralnej.

Polityczna wizja nowoczesnego Kazachstanu

Masowa adaptacja mobilnego Internetu, sukcesy rodzimego fintechu oraz e-govermentu udowodniły, że Kazachstan posiada niewykorzystany potencjał, aby rozwijać technologiczny sektor. W 2017 roku administracja prezydenta Nursultana Nazarbayeva opracowała ambitną strategię "Digital Kazakhstan" na lata 2017-2022 i nadała jej wysoki priorytet. Celem stało się rozwinięcie innowacyjnego sektora i zdywersyfikowanie gospodarki opartej na wydobyciu surowców.

Założenie państwowego programu przekształcenia Kazachstanu w nowoczesne państwo składało się z pięciu filarów:

• Cyfryzacja kluczowych gałęzi gospodarki - rolnictwo, przemysł, transport.

• Przekształcenie się w państwo cyfrowe - likwidacja kolejek w urzędach, e-government.

• Realizacja "Cyfrowego Jedwabnego Szlaku" - rozbudowa światłowodów i 4G/5G.

• Rozwój kapitału ludzkiego - podnoszenie kompetencji cyfrowych od najmłodszego pokolenia.

• Stworzenie ekosystemu innowacji - wsparcie startupów, przedsiębiorczości technologicznej i inwestycji w innowacje.

Powstanie ekosystemu Astana Hub

Koncepcja instytucji-startupu

Wizja szła z góry, jednak architektami zmian, którzy opracowywali techniczne aspekty byli młodzi urzędnicy i menadżerowie. Konsekwencją konsultacji przedstawicieli rządu z przedsiębiorcami z sektora technologicznego było postawienie na koncepcję Astana Hub zaproponowaną przez Magzhana Madiyeva, współtwórcę startupu Naimi.kz (mobilny marketplace usług w Kazachstanie). Madiyev chciał zmienić kulturę biznesu z hierarchicznej na bardziej otwartą tak jak ma to miejsce w Dolinie Krzemowej. Według jego koncepcji projekt miał stworzyć państwową instytucję, która nie zachowuje się jak państwo.

Projekt Astana Hub rozpoczął się w 2017 roku jako coworking. Madiyev, podchodząc do projektu jak do startupu, finansował z własnej kieszeni wynajem pomieszczeń, zakup komputerów i pensje pracowników. Na początku do uczestnictwa w projekcie masowo zaproszono startupy bez większych kryteriów, aby pokazać zainteresowanie i stworzyć podwaliny ekosystemu.

Siedzibę Hubu ulokowano w stolicy z uwagi na bliskość z administracją państwową oraz obecność już podobnej struktury parku innowacji w największym mieście Kazachstanu - Almaty. Z czasem zdecydowano o wydzieleniu nowoczesnych futurystycznych pawilonów opustoszałych po wystawie światowej EXPO-2017 na rzecz projektu. Na specjalne przepisy prawne i ulgi podatkowe należało jeszcze poczekać do końca 2018 roku.

Jednak innowacyjne podejście Madiyeva do zarządzania projektem zderzyło się z postradziecką kulturą biurokratyczną. Tuż przed oficjalnym otwarciem Hubu w 2018 roku został on odsunięty od zarządzania. Projekt nabrał wówczas sztywnego, urzędniczego charakteru i nie rozwijał się jak zakładano.

Po dwóch latach na prośbę Ministerstwa Cyfryzacji Madiyev powrócił do roli Dyrektora Generalnego, przywracając startupową kulturę pracy. Jego zdaniem państwo nie powinno wchodzić w biznes, a jedynie go wspierać i stwarzać warunki do rozwoju. Do zarządzania Astana Hub zaadaptowano metodologię Agile, tworząc unikalne podejście do pracy w instytucji państwowej (z daily, sprintami, iteracją, itd). Madiyev zamienił państwową instytucję w dynamiczną i otwartą, imponująco zwiększając wzrost udziału sektora IT w gospodarce.

Na zdjęciu Dyrektor Generalny Astana Hub, Magzhan Madiyev / profit.kz

Czynniki rozwoju Hubu

Od 2020 roku Astana Hub wystrzelił jeszcze bardziej przez gwałtowny popyt na usługi cyfrowe spowodowany pandemią, zastrzyku finansowe z miningu kryptowalut oraz relokacje spółek technologicznych z Europy Wschodniej (Rosji, Białorusi, Ukrainy). Nawiązano współpracę z Google For Startups, Microsoft for Startups, Plug and Play, Huawei czy Draper University. Stopniowo przechodzono z polityki ilościowej rezydentów na jakościową. Pojawiło się więcej wymagań i przestawienie na ekspansję zagraniczną oraz budowanie globalnych unicornów. Kazachstan stał się centrum R&D lokalnych startupów, które podbijają rynki zagraniczne.

Kazachstan był drugim krajem po Stanach Zjednoczonych pod względem wydobycia Bitcoina w latach 2021-2022, osiągając około 18% globalnego udziału w hashrate. Następnie jego udział spadł do ok. 13%, a od 2024 roku według niektórych źródeł wynosi około 2.5%. Państwo szybko zareagowało na nowy trend, wprowadzając w 2020 roku ramy prawne dla górnictwa kryptowalut i legalizując je jako normalny biznes.

Dynamiczny wzrost

W 2020 roku dochód z usług IT wyniósł 128 mln dolarów, a w 2025 roku przekroczył 1.5 mld dolarów. Większość eksportu generują lokalne startupy. Głównymi rynkami zagranicznymi, odbierającymi usługi IT z Kazachstanu, są Stany Zjednoczone, Rosja, Irlandia, Cypr i Meksyk. Według Madiyeva, firmy, które zdecydowały się na relokację, generują ok. 30% przychodu. Wśród międzynarodowych firm, które znalazły się wśród rezydentów Astana Hub są Glovo czy Epam Systems.

Wykres zawiera statystykę rezydentów Astana Hub - ich liczbę, wartość eksportu i przychód w latach 2020-2025, astanahub.com

Oferta, benefity i ramy prawne rezydencji

Astana Hub stanowi unikalną platformę wzrostu, oferując konkurencyjne warunki operacyjne dla startupów. Wśród korzyści jakie oferuje znajduje się zwolnienie z niemal wszystkich podatków (CIT, VAT, PIT), co pozwala na szybką reinwestycję. Nie ma obowiązku zatrudniania lokalnych specjalistów i można skorzystać z uproszczonego prawa w postaci reżimu wizowego dla obcokrajowców (IT wiza). Zapewniany jest dostęp do darmowych coworkingów dla rezydentów Hubu.

Umożliwione jest oparcie sporów na prawie angielskim, a nie na lokalnym kazachstańskim. Dzieje się to poprzez AIFC (Astana International Financial Centre) uruchomione w 2018 roku. Gwarantuje ono bezpieczeństwo i przewidywalność dla zagranicznych inwestycji. AIFC we współpracy z Astana Hub roztacza parasol prawny nad innowacjami, które rozwijają się szybciej niż kodeksy prawne. W ramach tej współpracy funkcjonuje FinTech Lab - dedykowane środowisko, które pozwala na testowanie nowatorskich produktów finansowych bez konieczności natychmiastowego uzyskiwania pełnych, kosztownych licencji.

Jednym z zobowiązań rezydentów jest przekazywanie 1% swoich przychodów na rzecz Hubu, który jest fundamentem finansowej samowystarczalności i paliwem dla jej ramienia inwestycyjnego. Przy rosnącym eksporcie IT (osiągającym setki milionów dolarów), ten 1% generuje ogromny budżet operacyjny. Pieniądze te nie znikają budżecie państwa, tylko są reinwestowane bezpośrednio w ekosystem.

Korzyści płynące z rezydencji w Astana Hub wiążą się jednak z konkretnymi wymaganiami, które mają na celu profesjonalizację działalności startupów. Hub kładzie ogromny nacisk na ochronę własności intelektualnej i realny rozwój produktu - od startupów wymaga się raportowania postępów, rejestracji praw autorskich oraz aktualizacji biznesplanów przy każdej istotnej zmianie strategii. Spóźnione lub niepoprawne sprawozdania, a także prowadzenie działalności niezgodnej z zadeklarowanym profilem, mogą skutkować natychmiastowe usunięcie z listy rezydentów.

Portal Astana Hub to nie jest zwykła strona internetowa, ale platforma w pełni cyfryzująca biurokrację, wszystkie kluczowe procesy - ode rejestracji rezydencji, przez wnioski o ulgi podatkowe, aż po wnioski o wizy IT. Portal pełni również rolę centrum monitoringu biznesplanów i sprawozdań kwartalnych. Działa w pełnej integracji z administracją państwową.

Co ważne, Astana Hub działa eksterytorialnie - firma nie musi fizycznie znajdować się w Astanie, aby korzystać z przywilejów. Sam system ewoluuje i w ostatnim czasie wyłączono z grupy rezydentów podmioty zajmujące się czystym miningiem kryptowalut.

Międzynarodowe centrum AI

W ostatnim czasie ambicje AI Kazachstanu koncentrują się w międzynarodowym centrum Alem.ai, które funkcjonuje jako wyspecjalizowane ramię Astana Hub. Zlokalizowane w ikonicznej sferze Nur Alem - geometrycznym sercu kompleksu Expo - stanowi ośmiopiętrowa przestrzeń badawczo-rozwojowa, w której sztuczna inteligencja ma stać się "nową ropą naftową" kraju. Dzięki współpracy z NVIDIA (dostęp do chipów H200) oraz partnerami z Emiratów Arabskich (G42), startupy zyskały dostęp do narodowego superkomputera i mocy obliczeniowej.

Jednym z celów rozwoju AI stało się osiągnięcie suwerenności cyfrowej poprzez stworzenie własnego centrum danych oraz wdrożenie Kazakh Large Language Model (KazLLM) - rozwijanego lokalnego modelu językowego. Kazachski model językowy ma uniezależnić lokalny ekosystem oraz całą Azję Centralną od zewnętrznych technologii.

Na zdjęciu Nur Alem, centrum AI w Astanie / qazexpocongress.kz

Venture Capital

Astana Hub napędza coraz dojrzalszy ekosystem Venture Capital, który przeszedł transformację od prostych dotacji do profesjonalnych inwestycji kapitałowych. Istotnym graczem stał się Astana Hub Ventures, który zasila kapitałem najlepsze startupy z programów akceleracyjnych. Aby zapobiec drenażowi talentów i umożliwić im ekspansję globalną, Hub jest współzałożycielem Qazaqstan Venture Group (Alem Venturas) - funduszu o kapitale przekraczającym 100 mln dolarów. Dopełnieniem tej architektury finansowej jest Astana Venture Club, który zrzesza ponad 500 aniołów biznesu i inwestorów instytucjonalnych.

Akceleracja i rozwój startupów

Hub pełni rolę "startupowej drabiny awansu", która zaczyna się już w kazachstańskich regionach. Dzięki sieci lokalnych biur, organizacja dociera do talentów w całym kraju, oferując programy edukacyjne z zakresu prowadzenia biznesu i ekspansji zagranicznej. W ten sposób budowana jest kompletna ścieżka rozwoju: "od regionu do Doliny Krzemowej".

W ramach ekosystemu Astana Hub funkcjonują kluczowe programy napędzające ten wzrost:

• Startup Garage: Wspiera projekty na wczesnym etapie rozwoju. Oferuje mentoring i dostęp do infrastruktury, umożliwiając zespołom testowanie pomysłów oraz budowę MVP. To fundament, dzięki któremu kazachstańskie startupy szybciej dojrzewają do wymogów globalnego rynku. W 2025 roku program przyciągnął ponad 300 tys. dolarów inwestycji.

• Silkway Accelerator: Flagowy program realizowany we współpracy z Google for Startups. Przez 12 tygodni oferuje wsparcie wybranym startupom na etapie Product-Market Fit. Uczestnicy otrzymują dostęp do wiedzy i mentoringu całkowicie za darmo. Program kończy się finałowym Demo Day, podczas którego projekty są prezentowane międzynarodowym inwestorom Venture Capital. W 2025 roku absolwenci przyciągnęli ponad 550 tys. dolarów inwestycji i zawarli wstępne umowy na kwotę 1.4 mln dolarów.

• Hero Training: Astana Hub wysyła najbardziej obiecujących założycieli na 5-tygodniowy intensywny kurs do Draper University w Kalifornii. Absolwenci zyskują tam nie tylko wiedzę o przedsiębiorczości, ale także większą pewność siebie i networking.

• Al-Farabi Innovation Hub: działa jako uzupełnienie ekosystemu Astana Hub. Hub oferuje programy akceleracyjne, mentoring, dostęp do inwestycji i wsparcie w ekspansji międzynarodowej (np. kraje MENA). Inicjatywa wspiera startupy w skalowaniu działalności i wprowadzaniu technologii na globalne rynki

Wyspecjalizowana akceleracja AI:

• Industrial AI Acceleration: Skoncentrowany na wdrażaniu sztucznej inteligencji w przemyśle (np. optymalizacja linii produkcyjnych). Program obejmuje wdrożenia pilotażowe u największych partnerów przemysłowych. W 2025 roku uruchomiono 7 takich pilotaży, a kolejnych 10 jest w przygotowaniu.

• AI'preneurs: Czteromiesięczny cykl stacjonarny w Astanie dla startupów AI. Obejmuje trzy etapy: formowanie zespołów, rozwój koncepcji i prototypu oraz pełnoskalową produkcję. Uczestnicy mają dostęp do zasobów technicznych, takich jak zbiory danych (datasets) i jednostki GPU, oraz konsultacji z ekspertami branżowymi.

Rozwój kapitału ludzkiego

Astana Hub wspiera nie tylko gotowe firmy, ale także edukuje kadry, które zasilają ten ekosystem.

• Tech Orda: jedno z ważniejszych programów edukacji IT w Kazachstanie. Jest on skierowany do obywateli Kazachstanu, którzy chcą posiąść nowe umiejętności w zakresie nowych technologii. Finansowanie nie trafia bezpośrednio do studenta, ale do prywatnych szkół programowania, które przechodzą akredytacje Hubu.

• Szkoła programowania Alem: Podobna do modelu słynnej francuskiej School 42: Brak w niej nauczycieli, ocen i tradycyjnych wykładów. Nauka odbywa się w systemie peer-to-peer (uczeń uczy ucznia) poprzez rozwiązywanie praktycznych projektów. Szkoła jest darmowa, otwarta 24/7, a selekcja odbywa się poprzez gry logiczne i online.

• Startup School i ScaleUp: Kursy i szkolenia w sferze edukacji biznesowej. Startup School to kursy online i stacjonarne dla początkujących, które uczą podstaw od budowania MVP do pozyskiwania pierwszych klientów. Bardziej zaawansowane szkolenia dla działających już startupów, które uczą zarządzania zespołem i ekspansji zagranicznej, odbywają się w ramach inicjatywy ScaleUp.

• IT-Aiel: Inicjatywa Hubu dedykowana do kobiet, która ma celu zwiększenie ich udziału w sektorze technologicznym. Program oferuje bezpłatną naukę, pozwalając jej uczestniczkom na budowanie kariery zdalnej i niezależności finansowej. W 2025 roku ofertę rozszerzono o projekt Aqyl Tech, który koncentruje się na masowym nauczaniu kompetencji cyfrowych i sztucznej inteligencji.

• Tomorrow School: Szkoła nowej generacji, sprofilowana pod kształcenie specjalistów w sferze sztucznej inteligencji. Podobnie jak w przypadku Alem School, jest to placówka darmowa i dostępna 24/7, oparta na modelu peer-to-peer, bez tradycyjnych wykładów, a z całkowitym skupieniem na praktycznych projektach. Szkoła działa bezpośrednio przy Alem.ai.

• TUMO Astana: Międzynarodowy oddział prestiżowej sieci, stanowi "przedszkole innowacji" w ekosystemie Astana Hub. To centrum edukacji kreatywnej przyciąga nastolatków (12-18 lat), którzy rozwijają kompetencje w 11 obszarach, takich jak programowanie, robotyka czy game dev.

Kazachstan jako marka eksportowa

Wizja Astana Hub nie kończy się na granicach Kazachstanu, dlatego budowana jest systematycznie sieć zagranicznych przedstawicielstw - jest to swego rodzaju dyplomacja technologiczna. Nie są to jednak odizolowane biura Astana Hub, tylko partnerskie inicjatywy tworzone razem, między innymi, z uzbekistańskim IT Parkiem. Te zagraniczne biura mają wspierać startupy z Azji Centralnej lub Eurazji w konkretnych krajach. Jednym z takich biur jest Silkroad Innovation Hub w Palo Alto, a podobne przedstawicielstwa są zlokalizowane w Londynie, Dubaju czy Szanghaju.

Jedną ze strategicznych inicjatyw Astana Hub i IT Park Uzbekistan, czyli największych stref technologicznych w regionie, jest Central Asia Innovation Hubs. Inicjatywa ma na celu rozwój ekosystem startupowego, łączenie talentów oraz promocję innowacyjnych projektów Azji Centralnej na międzynarodowej scenie. W ramach projektu prezentowano startupy z Kazachstanu i Uzbekistanu podczas Web Summit czy TechCrunch Disrupt.

Ekosystem Astana Hub wygenerował już kilka projektów, które z powodzeniem wyszły poza kazachstański rynek, zdobywając finansowanie w Stanach Zjednoczonych i Europie.

• Higgsfield AI (DeepTech / AI): tworzą zaawansowane system do generowania wideo i obrazów za pomocą AI. Na dany moment jeden z najszybciej rosnących startupów na świecie; jako pierwszy kazachstański unicorn przekroczył wycenę 1 mld dolarów.

• Cerebra (MedTech): wykorzystują AI do wczesnego wykrywania udarów mózgu na podstawie skanów tomografii komputerowej.

• Citix (Smart City): budują interaktywne panele uliczne, które analizują ruch, pogodę i czystość powietrza, wyświetlając przy tym reklamy i ważne komunikaty miejskie.

• Arlan Biotech (BioTech / AI): wykorzystują algorytmy do projektowania syntetycznych przeciwciał, co znacznie przyspiesza proces tworzenia nowych leków i testów diagnostycznych.

Na zdjęciu Yerzat Dulat, twórca Higgsfield AI / digitalbusiness.kz

Wyzwania i perspektywy

Ambicje Astana Hub wykraczają daleko poza bycie lokalnym parkiem technologicznym. Hub dąży do zintegrowania się z innymi strefami technologicznymi w Azji Centralnej. Poprzez wspólne inicjatywy z Uzbekistanem, Tadżykistanem i Kirgistanem tworzy się alternatywny rynek technologiczny. Bezpieczne miejsce dla przedsięwzięć z kapitałem i technologią Zachodu oraz Wschodu.

Dzięki programom edukacyjnym w zakresie nowych technologii skierowanym do różnych segmentów (masowe programy, elitarne szkoły, młode talenty), Kazachstan ma się stać suwerennym cyfrowo krajem, oferującym własne rozwiązania technologiczne. Do 2030 roku, władze Kazachstanu chcą, aby sektor IT miał udział w PKB podobny do sektora wydobywczego. Astana Hub za cel do 2030 roku postawiła sobie wykreowania co najmniej 5 startupów unicornów, które będą notowane na zagranicznych giełdach. Marka "Made in Kazakhstan" ma sprawiać, że Kazachstan będzie kojarzony z wysoką jakością i innowacyjnością, a nie tylko surowcami.

Słusznie należy zauważyć, że Kazachstan zmaga się również z istotnymi problemami w sektorze IT:

• Venture Capital: Startupy w Kazachstanie mają trudności z pozyskaniem dużych rund finansowania (powyżej kilku milionów dolarów), co zmusza je do migracji za granicę.

• Kapitał ludzki: O ile nie brakuje juniorów, o tyle istotnym problemem jest brak doświadczonych seniorów, w szczególności w technologii AI.

• Infrastruktura energetyczna: Superkomputery i centra danych wymagają ogromnych ilości energii, a kraj stoi przed wyzwaniem modernizacji swojej sieci energetycznej.

• Balansowanie geopolityczne: Kraj musi lawirować między strategicznymi partnerstwami ze Stanami Zjednoczonymi (dostawy chipów NVIDIA, współpraca z Google i Microsoft) a bliskością i technologicznym graczem jakim są Chiny (infrastruktura Huawei).

• Drenaż mózgów: Mimo świetnych szkół, najlepsi marzą o pracy w dużych zagranicznych korporacjach. Wyzwaniem jest stworzenie takich warunków płacowych i kulturowych, aby najzdolniejsi zostali w Kazachstanie.

Wsparcie dla sektora IT, zainicjowane jeszcze za administracji Nursultana Nazarbayeva, zyskało nową dynamikę pod rządami prezydenta Kasyma-Zhomarta Tokayeva. Nowy lider nadał procesom cyfryzacji priorytet, reorganizując ministerstwo w nowe, wyspecjalizowane Ministerstwo Cyfryzacji i AI oraz stawiając na agresywny rozwój infrastruktury. Kluczowym elementem tej wizji jest budowa centrów danych. Jednocześnie, poprzez masowy program edukacyjny AI-Sana, administracja dąży do przeszkolenia obywateli w zakresie sztucznej inteligencji, budując kapitał ludzki zdolny do obsługi nowoczesnej gospodarki opartej na danych.

Podsumowanie

Astana Hub to nie tylko futurystyczna architektura w stolicy, ale przede wszystkim zmiana mentalna. To ostateczne przejście od gospodarki wydobywczej do gospodarki opartej na wiedzy, gdzie kultura startupowa i inżynieryjna spotyka się z wizją technokratycznego rządu. W pewnym sensie historia IT domknęła swój cykl - od zamkniętych radzieckich miast naukowych do otwartego świata cyfrowego. Kazachstan wykreował nową drabinę awansu, w której "ajtiszniki" (specjaliści sektora IT) zarobkami i prestiżem zajęli miejsce "nieftjaników" (specjalistów sektora naftowego). Kazachstan aspiruje do roli regionalnego lidera, jednocześnie współpracując i współtworząc inicjatywy razem z innymi centralnoazjatyckimi sąsiadami, aby region stał się globalnym graczem. Zorientowany na ekspansję globalną ekosystem konsekwentnie buduje markę Nowoczesnego Kazachstanu, nadając priorytet rozwojowi kapitału ludzkiego wspartego sztuczną inteligencją.